Espazo de Quique Roxíos

13 Maio, 2012

Poema dedicado aos indignados. Porque vivimos a golpes, porque prácticamente non nos deixan decir que somos quen somos.

Arquivado en: Participación — quiqueroxios @ 2:54

Poesía é un arma cargada de futuro por Paco Ibañez

A POESÍA É UN ARMAMENTO CARGADO DE FUTURO

(Gabriel Zelaia)

(Adaptado  al gallego asturiano por Quique Roxíos)

Condo xa nada se espera personalmente importante

pero palpítase  e síguese, inda que sexa máis acó da concencia,

ferozmente existindo, cegamente firmes,

como un pulso que bate a escuridá.

Condo míranse  de frente

os fuxentes ollos brillantes da morte

dicense as  verdades

as bárbaras,  terribles amorosas crueldades.

Dícense os  poemas

que amplian os pulmois dos que, sofocados,

solicitan  ser, piden avance

dereito de preguntar lo que  sinten excesivo

Coa velocidá del instinto,

coel rellustro del milagro,

como proba  máxica, a realidá convírtese

en  xemelga de  si mesma.

Poesía pra os pobres,  poesía necesaria

como el pan de cada día,

como el aire que  reclamamos trece veces por minuto,

pra ser i porque  somos darnos un sí que dignifica.

Porque vivimos a golpes , porque practicamente non nos  deixan

dicir que somos quen somos,

as nosas canciois non poden ser, sen pecado,  un ornamento.

Estamos tocando el fondo.

Eu maldigo a poesía concibida como un luxo

cultural por os neutrales

que llavándose  as maos, desentendense i entreinse.

Eu maldigo a poesía del que non toma partido ata mancharse.

Fago mías as faltas. Sinto en min aos que sofren

canto respirando.

Canto i canto e cantando acullú das mías tristezas

personales,  eu engrandezome.

Quixera  salvar as vosas vidas, provocar novos actos,

e calculo coa técnica que podo.

Síntome un  inxenieiro e un obreiro del verso

que  traballa con outros a España nos sous aceiros.

Esta é a mía poesía: a poesía-ferramenta

al tempo  que llatido daquello unanime i  cego.

É arma  cargada de futuro expansivo

coa que che apunto al peito.

Non é úa poesía pensada pingaratada a pingaratada.

Non á un produto bonito. Non é úa froita perfecta.

É como el aire que todos respiramos

é  a canción  que sementa todo lo que llevamos dentro.

Son palabras que todos repetimos sentindolas

como nosas, i engalan. Son máis que lo dito.

Son lo que  máis fai falta, lo que non ten nome.

Son berro nel ceo, e na terra son actos.

19 Abril, 2012

“Eu soi que fun” documental en gallego asturiano de Melania Fraga. A hestoria feita paisaxe e poesía dun músico chamado Mediaourella.

Arquivado en: Música,Patrimonio Cultural — quiqueroxios @ 23:41

Falan os antiguos que entros músicos máis importantes da nosa terra Navia-Eo, figuraba un home que se chamaba Eugenio García pero que todos conocían por Mediaourella del que afirman que pode que fose nacido, inda que  nun é seguro, nel concello del Franco. Tamén dicen que  muriu condo taba recen encetada a primeira guerra mundial. Os sous instrumentos eran el violín máis a gaita. El sou violín, según se esprica nel llibro ” Xa chegan os Quirotelvos” de Xosé Miguel Suarez Fernáncez (Fundación Municipal de Cultura, Educación i Universidá Popular del Concello de Xixón, 2006), consérvase en Ca el Obra na Veigadouria, concello de  Boal.

Dicen que el alcuño de Mediaourella víalle de que al sou bisabolo coméralle un pedazo de ourella un cocho condo, sendo  ben cativo, taba deitado nun berzo . El músico  iba de festa en festa  acompañado de fillos i netos que lle axudaban, sobretodo tocando el  tambor. Deste xeito a un xenro sou acabaron chamándolle  tamén Mediaourella. Non solo el alcuño perseguiu aos sous familiares e descendentes, tamén los perseguiu el empeño de fer música i un espíritu artístico que hoi ta presente  na poeta de Xixón i  tataraneta del violinista-gaiteiro, Ana Vega.

Con todas hestorias naceu este ano un novo documental “Eu soi que fun” producido núa llingúa mui importante, el gallego asturiano. A directora i Productora Melania Fraga fáilo posible coa banda sonora  composta por Alejandro Lafuente i Rebeca Velasco xuntando a  estas hestorias esqueicidas, paisaxes recordados i pallabras escondidas en caricias feitas poesía.

Pallabras de entonces i poemas de de Ana Vega que lluitan desesperadamente pola súa supervivencia.

E con este xa van tres documentales en gallego de Asturias.

2 Abril, 2012

Quen é Carlos Varela García

Arquivado en: ¿Quén é? — quiqueroxios @ 0:37
«Existe úa total desigualdá xurídica» entros «gallegoparlantes da comunidá gallega e os que falan variedades dialectales de esta llingua en Asturias, Lleón e Zamora».
El Fiscal Superior de Galicia califica de «limbo xurídico» a situación dos “falantes de gallego da comarca del Navia-Eo» insistindo en que  a Xunta debería traballar mediante acordos cos gobernos limítrofes pra «fomentar e salvaguardar el gallego destas zonas». «No con ánimo territorial expansivo» sinón pra  «evitar a desaparición das variedades lingüísticas del gallego faladas fora da  comunidá».

6 Febreiro, 2012

Financiamento Colectivo de música en gallego asturiano. Crowdfundindo con “Os Folkgazais”

Arquivado en: Participación,Patrimonio Cultural — quiqueroxios @ 0:09

Un grupo de chavales da comarca entre el Navia i el Eo que forman el grupo de música folk  “Os Folkgazais”  (1) lanzan, a través da Asociación Cultural Polavila, úa proposta de Financiamento colectivo pra poder sacar un novo disco. Trátase dúa idea pioneira en lo que fai referencia as actividades culturales relacionadas coas terras Navia-Eo i coel gallego asturiano.

El “Crowdfunding”, traducido na nosa fala podería ser  Financiamento colectivo ou Financiamento colaborativo,  consiste na obtención de capital pra iniciativas de interés coletivo através da suma de múltiples fontes de finaciamento, en xeral personas físicas interesadas na iniciativa.

A idea de proposta de financiamento colectivo  mostra a capacidá de iniativa que ten parte da nosa xuventú i solo por eso xa sería merecedora da nosa colaboración.

Pero el tema pode ter muita transcendencia i pode ser un punto de partida, un exemplo a seguir nas  terras del Navia Eo pra conseguir que  salgan pralante iniciativas que son pasos importantísimos  pra deixar atrás el retroceso en que hai demasiados anos  ta asonagada  a nosa comarca.

El grupo “Os Folgazais”  xa ten publicado un disco “Cama de Folga”. El acordionista i lider del grupo, Abel Pérez, é Director da Escola de Música Tradicional de San Tirso de Abres, Licenciado en Historia i Cencias da Música  i a súa actividá ta sendo un referente indiscutible nel panorama educativo, social i, por suposto, músical del occidente de Asturias.

Os demáis componentes son tamén xente nova  i preparada que lluita por salir adelante. Jorge Deaño, al mando da batería,  é profesor da Escola de Música da Veiga, Roxía a cargo del baxo, Moiron, reponsable dos instrumentos de vento i  Ruth, voz i  alma femenina del grupo. Todos recordan aquellas antiguas orquestas i actualizan el patrimonio músical que centos de músicos da nosa terra transmiron de padres a fillos.

Que us rapaces publiquen un disco i fagan concertos  ten un  valor  incalculable.  Estos músicos, son un modelo i exemplo pra os que vein detrás, danlle valor a nosa terra, promocionanla allí unde van i a súa actividá fai que haxa úa implicación coa zona que doutro xeito podría perderse.  Ademáis a  súa proposta é úa chamada de atención pra que,

os que tamos interesados en que el mundo nel que nacemos nun se acabe  perdendo del todo,

collamos á tixella por el mango i participemos activamente nel noso futuro.

PROPOSTA DE FINANZAMENTO COLECTIVO

Entidá organizadora: “Asociación Cultural Polavila” da Veiga

Proxecto: disco “Haiga2 del conxunto “Os Folkgazais”. 1000 exemplares.

Conta Bancaria de ingreso das colaboracióis: 3059 0015 59 2275349021 Caxa Rural de Asturias

Titular da conta “Asociación Cultural Polavila”

Prazo: 30/06/2012

Datos: Nome, modelo de colaboración, teléfono contacto ou dirección postal-

Modelos de Financiamento:

         Modelo A:   1 Cd. (8 euros máis 2 pra gastos de envio) Núm. ilimitado

         Modelo B:   2 Cds + 2 entradas concerto (20 euros máis 2 pra gastos de envio) Sólo 69 colaboradores.

         Modelo C:   Logotipo empresarial, 10 discos, 3 entradas concerto. (200 euros) Sólo 5 colaboradores.

         Modelo D:   Logotipo empresarial, 20 discos,  5 entradas pral concerto de presentación, un concerto acústico privado dentro dos ámbitos da Fundación Parque Histórico del Navia, Mancomunidá Ozcos-Eo, Biosfera Rio Eo, Ozcos i Terras de Burón.  (600 euros) Sólo 5 colaboradores.
                                   Información:
                                   Cuenta facebook de “Os Folkgazais
                                   http://www.conjuntoosfolkgazais.es/
                                   http://www.myspace.com/conjuntoosfolkgazais
  Escuitar Rumba del Eo
(1)  (Sacado da páxina web del grupo) “A aposta músico-estética  quel Conjunto os Folkgazais fai, tá inspirada nas primeiras agrupacióis  (orquestas, conxuntos, etc) que desde primeiros dos anos 40 empezan a aflorar  nel occidente asturiano, al igual que noutras partes de España. Estas novas agrupacióis  (conocidas popularmente como “orquestinas”) a modo das orquestas de Jazz  americanas, incorporaban a batería como base da percusión, y posteriormente el  contrabaxo ou baxo eléctrico como soporte rítmico-armónico. A estas novedades  habería que sumar ademáis a chegada de novos ritmos americanos como: habaneras,  boleros, swing, samba, mambo, etc.
Os Folkgazais tomamos como referencia as agrupacióis dos anos 40, 50 i 60, tales como: Orquesta  Fantasio (Navia), Orquesta Allegro (Tápia), Orquesta Osnola ( Miudes-El  Franco),Orquesta Ibys (Vegadeo), Conjunto Azul (Piantón-Vegadeo), Orquesta  Capri (Piantón-Vegadeo), Orquesta Parinni (Ribadeo), Orquesta Ritmo (La  Caridad), Orquesta Monterrey (Ribadeo), i tantas outras agrupacióis que se  feron posteriormente.
Nel referente a  cuartetos y quintetos tradicionales destacar a influencia de: El Quinteto  Alegría “Os Húmedos” (A Veiga), Coros i Danzas (A Veiga), Os Trabadelos (  Vilanova de Ozcos), Alegría Meredense (Meredo, A Veiga), Os Típicos ( San Tirso  de Abres), Os Ribero (Presno, Castropol), Os Quirotelvos (Castropol), El  Carbayón (Pianton, A Veiga), Os Vilaboas (Vilaboa, A Pontenova), etc.
Referirse finalmente al  referente de bandas de música en torno a os anos 40, caso da Banda de Música da  Veiga, a Banda de Música de Salave, a Filarmónica de Tapia ou a Banda da  Vilapena (Trabada). Destacar tamén músicos tradicionales como Firme de Batribán  ( Batribán, Vilanova de Ozcos), Nela (Bres, Taramundi), Modesto (Fonsagrada),  Cesar (Fonsagrada), Otilio (Fonsagrada), Cantina (Vilanova d’oscos), Garay  (Nafaría, A Veiga), Felix ( Meredo i San Tirso de Abres), Galfarro (Pumarega, A  Veiga) Victor de Cayoco (Paramios, A Veiga), etc”
A nosa terra,  como ven se ve,  sempre tuvo riqueza musical. Dicen que  os músicos representan úas capacidades ancestrales dos grupos  humanos de vencer con optimismo as adversidades, de crear úa comunicación social que xunta á colectividá, representando este oficio un xeito de ser atrevido, decidido, conquistador de retos i con espiritu imaxinativo necesario pra que os pueblos superen as dificultades.

Nas terras de Navia Eo esta  tradición musical  é relevante i algo bon dice de nosoutros. Hoi grupos novos como Os Folkgazais,  Bacotexo, Mezá, Darbukka, Cádaba… continúan a tradición. Agora con outros recursos como a  Escola de Música Tradicional en San Tirso de Abres, as Escolas de Música da Veiga, de Ribadeo,  a  Escola de Música Arcangel San Miguel da  Caridá, el  Franco…. Tamén hai coros como Coro Villla de Navia, Coro Villa de Boal. Todo ese patrimonio músical é úa riqueza que hai que  explotar.

¡Démoslle oportunidá a esta xente nova de que diseñen el sou futuro  vinculados a súa terra!

1 Febreiro, 2012

Agrupaciois del Bloque Nacionalista Galego nas terras del Navia Eo

Arquivado en: Participación,Patrimonio Cultural — quiqueroxios @ 0:34

“Los alcaldes rechazan las juntas que quieren en el Occidente los nacionalistas gallegos”

La Nueva España. 31.01.12

Hoi, trintaun de xaneiro del 2012 podía pasar sin pena nin gloria nel occidente asturiano.

Pero algús queren que nos preocupemos por si el BNG crea agrupaciois  núa parte de Asturias i algo menos de  que el Presidente del Principado, Francisco Álvarez Cascos,  convoque elecciois seis meses despós de tomar posesión del sou cargo,  seguramente coa intención de cantar as cuarenta en bastos i ganar esa partida de tute que xa tardan os da dereita asturiana en rematar dúa vez.

Sobre como conseguir incrementar as rentas dos campesinos nada se fala nos periódicos nin ta sendo obxeto de especial esmolecemento por parte de responsables políticos. Nada parece amenazar as terras del Navia Eo nos ámbitos educativos, sanitario ou de comunicaciois.

¿Qué pode preocupar  núa comarca de gran riqueza cultural material e inmaterial, que incluso ten el privilexio de contar con  un idioma propio que nun é menos importante nin ten menos falantes  por número de habitantes que el  resto das falas gallegas en Galicia, ou quel  euskera en Navarra i nel Pais Vasco,  ou el aranés en Cataluña.. qué pode preocupar, decía,  si en todos  esos casos él idioma é oficial, pero nel caso del gallego que se fala en Asturias no?  ¿Vale menos el noso gallego asturiano quel resto dos falares gallegos?

 ¿Por qué ter menos dereitos lingüísticos falando el mesmo idioma?

Un día escuitei que as personas aforradoras aforran en todo. Condo ún empeza a nun aforrar en determinadas cousas acaba nun aforrando en nada. Os nosos antepasados aforraron pra nosoutros i deixáronnos un patrimonio.

Esas palabras que falamos, esa arquitectura tradicional que  perviviu siglos nas nosas aldeas, as mascaradas de inverno, as festas populares, a riqueza gastronómica, os saberes antiguos de como elaborar el viño, como cuidar os montes, inxertar  árbores, producir mel,  i tantas cousas que nun nos damos conta que sólo na nosa terra se fain como a nosoutros nos gustan.

El problema é que  condo deixamos abandonados nun esquino as nosas posesiois por entender que nun nos sirven i nun las guardamos con cuidado, acábase perdendo todo… i ese é el futuro al que os poderes públicos i os  medios de comunicación nos queren llevar. El tema é tan escandaloso que el que se preocupe del gallego asturiano i da nosa cultura pode que sía un separatista gallego i aquí nun los queremos. Claro a ver quén é el guapo que abre a boca pra disentir da opinión oficialmente aceptada.

Pero  cada vez somos máis os que xa nun pensamos dese xeito trasnoitado que equipara ruralidá i  retraso ou defender a llingua materna con extremismo.

Algús dos nosos vecios xa tein   demostrado i demostran  cada día as grandes cousas  que se poden fer cuidando todos os exponentes da nosa cultura.

Premio a Angel Prieto Souto da Asociación Laboral 2000. Xaneiro, 2012

Certamente nas terras de Navia Eo hai cada vez máis xente que respeta eso que nos deixaron os nos antepasados i hai muitos que cada día fain algo nel sou traballo ou nel sou tempo llibre pra que as nosas aldeas volva a rellucir alegres i esperanzadas i nun se sumen aos 670 pueblos abandonados de Asturias. Xente que organiza obras de teatro na nosa fala, pequenos empresarios que elaboran pan tradicional ou embutidos artesanales, responsables de cotos de caza, ganaderos que cuidan os nosos montes,  participantes dos movimentos asociativos, os nosos músicos,  maestros que enseñan aos nenos a amar el sito unde naceron… Todos podemos axudar, tamén os alcaldes.

Pero a prensa nada dice desas cousas nin del abandono secular da nosa terra por  parte das autoridades culturales  i políticas del Principado i del Estado.  Dícennos que el Bloque Nacionalista Gallego tratou na súa Asamblea Nacional da posiblidá de constituir agrupaciois nos concellos de Asturias onde se fala galego. I transmiten un rechazo tremendo. – ¡Que nun veñan que naide los chamou! – ¡Xa nos preocupamos nosoutros dos nosos asuntos!

 El BNG  goberna en cerca de trinta concellos, algús dellos ben conocidos i vecios nosos: Ribadeo i Mondoñedo por exemplo. Tein  representación nas cuatro l Diputaciois Provinciales de Galicia , nel Parlamento Gallego,  nel Congreso dos Diputados  i nel Senado. El sou programa electoral é de dominio público:

- “A negativa a asumir a diversidade lingüística e cultural no Estado continúa a ser patente…”

Mira que se en vez de Estado lles dá por decir Principado de Asturias. Sí é verdá é verdá ¿no?

- “Garantir o cumprimento da Carta Europea das Linguas rexionais e minoritarias ratificada polas Cortes Xerais”

¿Hai algún partido asturiano que faga algo pra que se cumpra este documento ratificado por el poder lexislativo del Estado al que pertenecemos?

Algo de forza ten el partido en cuestión. Inda que eso nun creo que sia motivo de verdadeira preocupación.

Nel periódico oficial de Asturias que sólo as veces é el BOPA i na maioría das ocasiois é  Lne (La Nueva España) volven por enésima vez a sacar el medo ese da intromisión dos separatistas gallegos nas terras del Navia Eo.

Si se queren presentar que se presenten.

Son un partido legal i tan nel sou dereito de preocuparse por todas as falas gallegas, allí unde se falen.

Lo que ten que preocupar aos nosos alcaldes i aos nosos periódicos é qué poden fer ellos pra defender de verdá a nosa cultura como  ferramente i motor da medría económica da nosa terra.

Na comarca hai xente que sabe muito destas cousas, ahí tan Pepe el Ferreiro ou Angel  Prieto Souto da Asociación San Tiso del Eo.

 En definitiva, temos que confiar  máis  i seguir el  exemplo dos que tein demostrado que  saben como cuidadar á  cultura de noso. Aprender a valorar, ver, mirar i apreciar esa CULTURA da que somos depositarios coa obrigación de transmitilla aos que vivan condo nosoutros xa nun vivamos. Se nun femos ese esforzo nun nos irá ben. Iranos mal. Queda a esperanza de  que si soubemos preservar a nosa fala  sepamos tamén agora ferlle frente aos peligros  tan grandes que nos trae á globalización… i esos peligros, diga lo que diga “La Nueva España” nun los representa el BNG.

Premio Libertad de Expresión a Pepe el Ferreiro

15 Xaneiro, 2012

Lo que me trouxeron os Magos de Oriente.

Arquivado en: Patrimonio Cultural — quiqueroxios @ 3:11

    A carta que lles mandei aos Magos chegou a tempo. Teño probas, mandeila con acuse de recibo i chegoume el resguardo el mércores da semana pasada. Como a realidá era que nún tía el regalo, buscando por internet, intentei contactar coa súa oficina de envio de regalos. Atopoi úa serie de mensaxes abondo raros  en inglés que me informaban da necesidá de darme de alta como usuario i nun sei que trangalladas de que el meu “domain registration for Orient Presents has espired”  Empezei a pasallo mal.  

    Intentei contactar por teléfono. Os magos de Oriente tein un número gratuito i funciona del mismo xeito quel  de cualquer banco, aseguradora, compañía de teléfono… vamos pra atollar. Que si quero ser atendido en inglés marque cero, que si quero en castellano dous, que si en galego cinco (vese que tein colocadas as opciois según el número de falantes). Marquei el cinco pra poder falar como si tuvese na casa e claro  que si quero falar en gallego da  Coruña marque 1, si gallego oficial 2, gallego de Asturias 3… pero al final conseguín lo que quería.

Vou decirvos cual é el meu presente.

Un acceso de intenet a textos en gallego asturiano que tein un valor mui grande i que tan editados en formato dixital baixo el título  “A xente que soña desperta. Recolla de achegas á lingua e literatura galegas de Asturias” . Vou compartir el meu regalo con vosoutros.  Pero el que dispoñamos dellos teño que agradecerllo  á Universidá de Vigo, al responsable da Colección Olga, Xosé Henrique Costas González, a Carlos Xesús  Valera Aenlle  que me deu acceso a estos Links. Pero por riba de todos  aos autores destos importantes traballos.

“Informe Lingüístico  sobre a nosa terra Eo-Navia”

“Evos un Ameicer mui guapo”  de Xoán Babarro

“A herdade que nós temos” de Suso Fernádez Acevedo

“Literatura dramática e teatro en gallego del Eo-Navia” de Rita Bugallo García

“Repertorio toponómico e xentilicio da terra Eo-Navia” de Carlos Xesús Varela Aenlle

“Orientaciois  prá escrita da nosa llingua” da Asociación Abertal del Eo-Navia

22 Decembro, 2011

Que el Apalpador, el Olenztero ou el Tió Nadal traigan a todos regalíos i un feliz ano novo. Buas festas a todos.

Arquivado en: Patrimonio Cultural — quiqueroxios @ 2:09

Nestos tempos de globalización que corren obligamos aos  Magos de Oriente a cumplir el sou cometido sen dexar esquino sen atender i neno sen regalar. Na noite búa tamén fémoslle desplazarse a Papá Noel por todo el mundo. El probe Nicolás sabe fer ben el sou traballo xa que lleva siglos de dedicación exclusiva.

Según parece Papá Noel  (Nicolás de Bari) era un obispo de orixen grego que vivíu en Anatolia trescentos anos despós de Cristo. El caso é que colleu a costume de axudar, anónimamente, a quen estuvese en dificuldades financeiras. Colocaba un saco con monedas de ouro entrando pola chimenea  das casas.

Máis tarde aos americanos deulles por domiciliallo en terras del norte, alló unde a neve vive eternamente.

Os navegantes europeos que conquistaron el mundo, escritores, poetas, llibros infantiles…a Coca Cola… foron amecendolle detalles como renos i el  pucho colorado… el caso é que Papa Noel  constituise en imperio multinacional i quitoulle el traballo a outros personaxes mitolóxicos que xa existían i que cumplian el sou traballo sen que quede constancias histórica de queixa ningúa.

Ver unde naceu Papá Noel

 

Na peninsula ibérica son conocidos estos primeiros casos de deslocalización, que deso se trata, sendo de nombrar os casos del “Caga Tió ” occitano-catalano-aragonés, el  del “Olentzero” del País Vasco, (Navarra, Euskadi e Iparralde) i el Apalpadoiro que dicen vive nos Ancares, no Courel, nel Bierzo i en terras del Navia-Eo.

El Caga Tió é un tronco de madeira al que  durante as festas de nadal vei dándoselle  de comer i hai que  tapallo cúa mantellía pra rematar  obligándolo, a base de baruadas, todo hai que decillo,  a cagar  regalios i llambionadas el día de noite bua. Ese día acaba el sou cometido pra ese ano.  Os magos de oriente xa vein de camin con presentes de mais categoría.

En Euskalerría deste asunto ta encargado el “Olentzero” un  personaxe da tradición del nadal vasco. Trátase dun  carboeiro mitolóxico que trae os regalos tamén el día de noite búa. Da súa orixe, a hipótese máis estendidaé que o olentzero é anterior á  cristianización  del País Vasco e que en principio debería atender a súa llaboría dentro da celebración del  solsticio de inverno.

Barrigón, de cabeza grandúa, bouzallón e de bon dente,  vivía abondo aillado  nos montes dedicandose todo el ano a fer carbón vexetal. Pero el home de tantos ollos i narices como días ten el ano nun se esqueicía de visitar aos nenos i cumplir escrupolosamente cada nadal el sou cometido, inda que, según decían, nun lle gustaban muito os nenos que se asustaban al vello tan grandón i tiznado. Os vascos, del mesmo xeito que os catalanes coel Caga Tió,  nunca deixaron del todo de  contratar al Olentzeiro defendéndolo da intromisión del bon de Papá Noel, que por suposto, nun lo fai con mala intención.

 

Ver web oficial dos Olentzeros de Iruña

Nas terras de O Courel, nos Ancares, nel Bierzo i nas terras del Navia-Eo inda traballa outro vello carbueiro,  “el Apalpadoiro”, xigantón i barrigudo i que el último día del ano (a noite del apalpadoiro) baixa das montañas as aldeas pra visitar a todos os nenos, apalpandolles a barriga mentras tan durmindo, pra comprobar que tan ben alimentados i deixalles úas pouquinias de castañas calentes. Se tan ben alimentados nun pasarán fame nel ano que próximo. El probe homín veuse retirado coa chegada das crenzas cristianas i nun tuvo outro remedio que andar algo escondido nos montes. Representa a celebración del solsticio de inverno, el renacer que xa ven  da primavera i a petición de que os nenos disfruten de búa salú i debida atención el ano que comenza.

Eu acórdome da algúa explicación que  fía mamá (a mía irmá i a min) i nos falaba dun home que antiguamente  vía de noite i palpáballes a barriga aos nenos mentras dormían. A nosoutros a idea asustábanos algo pero ella decíanos que era bon i que nun había que ter medo. Lo que nun recordo é que lle chamase apalpadoiro. Así todo, os meus padres xa nun lo chamaban i eu nun teño acordo de que me palpara a a barriga. Pero nun sería de extrañar pos estos seres mitolóxicos son mui sous. El que nun pasou por Roxíos nestos últimos 2000 anos é Papá Noel, deso tou ben seguro. Nun aparecería nel sou GPS.

 

Ver video del Apalpadoiro

 

Veite llougo meu ninín

marcha agora pra a camía,

que vei vir el Apalpador

a apalparche a barriguía.

Mañá é día de cachelaque

 haberá gran nevadarada

 vei vir el Apalpador

cúa mega de castañas.

 

Como ben  se ve nun fían mal a naide i por eso qué nun  é mala idea  volver a pedirlle aos nosos homes del monte, a esos vellos carboeiros que sempre nos axudaron, que volvan a visitar aos nosos nenos. Si quere vir Papa Noel que veña, pero que nun sía a costa dos nosos seres mitolóxicos que, hai que recordallo, vivían aquí antias de que chegase San Nicolas i os Magos de Oriente.

Perder lo noso nun é ganar nada. Pode ser que sía perdello todo.

Que el Apalpador, el Olenztero ou el Tió Nadal

traigan a todos regalíos i un feliz ano novo.

 

¡Buas festas a todos!

19 Decembro, 2011

Quen era Cesaria Evora

Arquivado en: ¿Quén era?,Música — quiqueroxios @ 19:37

Os tous ollos,  Cesaria Evora,  tein dulzura i mel.

Transmítennos  a maxia del mar azul de Cabo Verde, el aroma da soledá i da ternura.

Nestos días de ausencia i   despedida oxalá que que a llúa i as estrellas disfruten na madrugada dos tous pés descalzos, del tou triste  son que nos fala en llingua “creole” mixtura de portugués i del idioma “Kriolu” dos esclavos caboverdianos.

El tou lamento, a “morna”, como se lle chama al son das túas  canciois,  retrata el sentir da  túa xente i dese querido  país.

Esa voz de señardá é  como as ondas del mar que úa tras outra repiten un cantar antiguo i verdadeiro que fala de amargas vivenzas,

de temores pero  tamén de amor i esperanza.

A túa bonita voz ten  el espíritu del fado  de Portugal  (a melancolía del acordéón i del cavaquinho) i al tempo as cadencias da música africana i del folklore caboverdiano.

Hasta sempre Evora, diva dos pés descalzos i dos humildes.

(Ver i escuitar video)

12 Decembro, 2011

Primeiro encontro pola recuperación da cultura rural da nosa comarca.

Arquivado en: Participación,Patrimonio Cultural — quiqueroxios @ 23:40

A Asociación Cultural Polavila  amaña, pral venres 16 de decembre ás 20:00 horas na Casa da Cultura da Veiga, el

1º Encontro pola recuperación da cultura rural da nosa comarca.

Nun andamos sobrados na nosa terra de  actos que sexan un puntal na  recuperación i dignificación da cultura rural da nosa comarca. É necesario falar, discutir, xuntarse, escuitar.  as veces reñir i propuer, quizais decidir… seguro que aprender.

Inagúrase coa esposición fotográfica “Os pobos das néboas” de Vicente Ansola”. Tamén terá lugar, a cargo de Iván Iglesias Fernández, a presentación del libro

 “Memoria das maos: úa mostra de oficios tradicionales nel Navia-Porcía”

 editado pola Fundación Parque Histórico del Navia.

Estos tempos de crisis poden ser úa oportunidá pra que el mudo rural recupere parte del tarrén que inxustamente un día se perdeu.

5 Decembro, 2011

Quen é Ermetis Inés Rico Fernández

Arquivado en: Patrimonio Cultural — quiqueroxios @ 0:07

Quen é Ermetis Inés Rico Fernández

Ermetis con Angel Prieto Souto (Foto de Mirta Celaya de Merou)

As antiguas Terras del Eo-Navia esconden  nas sombras dos sous rigueiros un secreto feito de palabras que simulan tar esqueicidas. Pero esa timidez que  forma parte del ser da nosa xente ten as súas excepciois, como é el caso de Ermetis Inés Rico Fernández, natural da parroquia  de Xio nel concello de Eilao.

Ermetis ven demostrando ao llargo da súa vida que as veces, condo sale el sol, os humeiros i as bidureiras  son capaces de volver a pronunciar aquellas antiguas palabras deixando claro que hai muito oficio na nosa cultura rural.  Sí, xente como ella é a que   fai que al ameicer vespunten raiolas intensas e consiguen que das vellas reices salgan novas xotas i empece outra vez a primavera.

Ermetis é teixedora,  fexo úa llaboría importantísima na divulgación deste relevante saber tradicional  das terras del Navia i   tuvo a honra de dirixir a primeira concellalía da muller que existiu en  Asturias. Todo un exemplo a seguir.

Pode decirse que el Premio  «Terra Viva» iniciativa da  Asociación Cultural San Tirso del Eo  i otorgado nesta VII edición  á nosa teixedora  de Xio,  é úa gran noticia  que pon  tamén en valor el traballo que fai esta asociación presidida por Angel Prieto Souto.

Achegamento  as nosas autenticas reices, fuxindo de tópicos i pasando por alto el esqueicemento oficial. Pra mostra nun hai mais que ver el programa del acto.

ESFOLLA DO MÁIZ

Dentro del Plan de Recuperación  Cultural Tradicional da Asociación Cultural San Tirso del Eo
VII Esfolla do meíz el domingo 4 de dicembro a partir das 12 da mañá no polideportivo municipal.
Á únha da tarde no Auditorio el acto de entrega das distinciois del ano:
El Galardón Terra Viva 2011 a Dña. Ermetis Inés Rico Fernández de Xio (Eilao)
Socio de Honor da Asociación a D. Luis Felipe Fenández García.
A s dúas e  media da tarde a comida  a base de caldo de rabizos, carnes zorza con cachelos, papas de meíz, pan, café e bebida.
A representación da Esfolla dell meíz continuará a partir das 4 e media da tarde con a mostra de todos os uso del meíz na vida rural.
Páxina seguinte »

Tema: Rubric. Blogue en WordPress.com.

Seguir este blog

Recibe aviso de cada artigo novo no teu correo electrónico.